TOGG: Yerli Malı mı, Seçim Projesi mi? NATO Kısıtlamaları ve Gerçekler

Türkiye’nin ilk “doğuştan elektrikli” otomobili olarak tanıtılan TOGG, hem yerli üretim iddiası hem de seçim döneminde öne çıkarılması nedeniyle uzun süredir tartışma konusu. Biz de bu yazıda resmi açıklamalar, yerli–yabancı parça oranları ve NATO üyesi olmanın getirdiği üretim kısıtlamaları ışığında konuyu masaya yatırıyoruz.

Yerlilik Oranı: Resmi Rakamlar Ne Diyor?

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı verilerine göre TOGG, 2023’te pazara çıktığında %51 yerlilik oranına sahipti. 2024 sonunda bu oran %72,18’e yükseldi. Bu oran, Türkiye’de üretilen tüm araçlar içinde en yüksek seviyeye ulaştı. Yerlilik oranı; aracın tasarım, yazılım, montaj ve bileşenlerinin ne kadarının yerli kaynaklarla üretildiğini gösteriyor.

NATO Üyeliği ve Üretim Kısıtlamaları

Türkiye, NATO üyesi olarak bazı stratejik parçaları kendi başına üretemiyor veya üretse bile uluslararası lisans ve güvenlik protokollerine tabi oluyor. Özellikle yüksek teknolojiye sahip batarya hücreleri, gelişmiş yarı iletkenler ve bazı motor bileşenleri bu kapsama giriyor. Bu durum yalnızca Türkiye’ye özgü değil; NATO üyesi tüm ülkeler, belirli savunma ve stratejik teknoloji parçalarında ortak standartlara ve tedarik zincirlerine bağlı.

Yabancı Parçalar ve Tedarikçiler

TOGG’un tasarımı İtalyan Pininfarina tarafından yapıldı. Elektrik motoru, Alman Bosch firmasından tedarik ediliyor. Batarya üretiminde ise Çinli Farasis ile ortaklık söz konusu. Bu parçaların yerli olmaması, tamamen teknik yeterlilik, maliyet ve zaman planlamasıyla ilgili. CEO Mehmet Gürcan Karakaş, “Bosch bunu herkesten daha iyi yapıyor, biz de en iyisini kullanmak istedik” diyerek bu tercihi savunmuştu.

Seçim Projesi İddiaları

Muhalefet kanadından bazı isimler, TOGG’un seçim öncesi tanıtımının siyasi bir hamle olduğunu savundu. CHP’li Kani Beko, “Yerli ve milli maskesi altında yabancı ortaklı bir proje” diyerek eleştirilerde bulundu. Ancak resmi belgelerde TOGG, “elektrikli araç üretim tesisi” olarak tanımlanıyor; “yerli ve milli” ifadesi hukuki bir tanım değil, pazarlama ve iletişim stratejisinin bir parçası.

Ekonomik, Teknolojik Katkı Ve Yerli mi, Değil mi?

Yerlilik oranı arttıkça, ithalat azalıyor ve cari açığa olumlu katkı sağlanıyor. Ayrıca yerli tedarikçilerin projeye dahil olması, yan sanayinin gelişmesini hızlandırıyor. TOGG’un Gemlik’teki fabrikası, binlerce kişiye doğrudan ve dolaylı istihdam sağlıyor.

TOGG, tamamen yerli bir araç değil; ancak Türkiye’de üretilen araçlar arasında en yüksek yerlilik oranına sahip ayrıca unutmamak lazım ki tamamen yerli bir araca sahip hiç bir NATO ülkesi yoktur. NATO kısıtlamaları, küresel tedarik zinciri gerçekleri ve teknoloji transferi süreçleri dikkate alındığında, %100 yerli üretim şu an için teknik ve ekonomik olarak mümkün görünmüyor. Yine de proje, Türkiye’nin elektrikli araç ekosisteminde önemli bir adım.


Technolic Ekibi Olarak, Togg; Nato ve Teknoloji hakkındaki gelişmeleri size aktarmaya devam edeceğiz.